Strona Bolechała Medyczno–sądowe oraz prawne aspekty dzieciobójstwa z analizą wybranych

Dokument: pdf (564.5 KB)
  • 11 stron
Opublikowany 2016-11-28 14:25:30

78 Dziecko krzywdzone • nr 3 (32) 2010 Marcin Strona, Filip Bolechała Katedra Medycyny Sądowej Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński Medyczno–sądowe oraz prawne aspekty dzieciobójstwa z analizą wybranych przypadków badanych w Katedrze Medycyny Sądowej Collegium Medicum UJ w latach 1900–2010 W pracy przedstawiono przypadki dzieciobójstw popełnionych w okresie 1900–2010 r. na terenie Małopolski, w których badanie pośmiertne przeprowadzone zostało w krakowskiej Katedrze Me- dycyny Sądowej. Opisując zagadnienie, omówiono aktualne tło i obowiązujące uwarunkowania prawne dotyczące kwalifikowania tej szczególnej formy zabójstwa, skalę zjawiska oraz podział dzieciobójstw z uwzględnieniem sposobu jego popełniania. Na wybranych przypadkach poruszo- no możliwości i problemy diagnostyczne z jakimi spotyka się medyk sądowy, począwszy od etapu badania sekcyjnego, aż do czasu formułowania wniosków opinii końcowej na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. Wstęp P ozbawienie życia drugiego człowie- ka jest w naszej kulturze traktowane jako najcięższe przestępstwo i najpo- ważniejsze złamanie obowiązujących norm społecznych. Sprawcy takich czynów spo- tykają się zazwyczaj z powszechnym po- tępieniem, brakiem akceptacji dla swoich działań i są osobami ocenianymi jedno- znacznie negatywnie, a w prawodawstwie większości krajów świata ich czyny zagro- żone są najcięższymi karami, do kary śmier- ci włącznie. Mimo że zabójstwa stanowią tylko niewielki ułamek wszystkich popeł- nianych przestępstw, to wywołują najwięk- sze emocje, niezrozumienie i zainteresowa- nie społeczne. Wybitnie dotyczy to sytuacji, w których ofiarami stają się dzieci. Szcze- gólną postacią zabójstwa dziecka jest dzie- ciobójstwo, które z racji pewnych specyficz- nych uwarunkowań stanowi formę „zabój- stwa uprzywilejowanego”. Jest to bardzo szerokie i złożone zagadnienie, zarówno pod względem medyczno–sądowym, psy- chiatrycznym, psychologicznym, krymino- logicznym, jak i prawnym. Niniejsza praca ma na celu zarysowanie problematyki dzie- ciobójstw na gruncie wiedzy sądowo–lekar- skiej i uwarunkowań prawnych. badania 79Dziecko krzywdzone • nr 3 (32) 2010 Dzieciobójstwo — problem moralny i prawny na przestrzeni wieków W czasach antycznych zabicie dziecka lub porzucenie go było czynem powszech- nym i moralnie akceptowalnym. Przykładem może być starożytna Grecja czy Sparta, gdzie dążono do posiadania jednego lub maksy- malnie dwojga dzieci. Rola ojca rodziny była wówczas tak silna, że to on decydował o po- zostawieniu przy życiu lub śmierci kolejnego potomstwa. Z reguły porzucano dzieci, któ- re uważano za ułomne (choć brak było regu- lacji zakazujących zabicie dziecka zupełnie zdrowego). „Pozbywano się” głównie dzieci płci żeńskiej, co wynikało z chęci przedłuże- nia ciągłości rodziny i oczywiście dziedzicze- nia majątku. Dopiero w I w. p.n.e. w Rzymie wprowadzono prawo zakazujące zabijania dzieci (akt przeciw mordercom i trucicielom). Wydaje się jednak, że nie miało ono chronić praw nowo narodzonego dziecka, a jedynie prawa ojca do posiadania dziedzica (Brzeziń- ska 2009; Grzywo–Dąbrowski 1948). W II i III w. n.e. wraz z nadejściem kryzysu demograficznego wprowadzano nowe regu- lacje prawne, zapobiegające zabijaniu i porzu- caniu dzieci. Jednakże dopiero w IV w. n.e., wraz z rozpowszechnieniem się chrześcijań- stwa, cesarz Konstantyn usankcjonował za- kaz dzieciobójstwa pod karą śmierci. Wycho- dzono bowiem z założenia, że zabicie dziecka przed jego ochrzczeniem pozbawia go moż- liwości zbawienia. Stosowane wówczas kary były okrutne i hańbiące dla skazanej matki — kobieta była topiona w worku wraz z psem, kogutem czy też wężem, a nierzadko wyrok poprzedzano stosowaniem tortur (rozrywa- nie ciała rozgrzanymi szczypcami). W 1532 r. ustawa karna Karola V Constitutio Criminalis Carolina podtrzymała penalizację dzieciobój- stwa oraz utrzymała wyjątkowo surowe kary za takie zbrodnie, np. zakopanie żywcem lub utopienie (Grzywo–Dąbrowski 1948; Toma- szewska, Staśkiewicz 1970). Tendencję do stopniowego łagodzenia kar dla kobiet dopuszczających się dziecio- bójstwa przyniósł dopiero wiek XVIII. Jed- nakże dopiero w drugiej połowie XIX w. nowoczesne ustawodawstwo wprowadziło traktowanie dzieciobójstwa jako przestęp- stwa uprzywilejowanego, penalizowane- go w szczególny, możliwie łagodny sposób (Brzezińska 2009). WPolscedook.XIIIw.karązazabicienowo narodzonego była „główszczyzna” (kara pie- niężna) wprowadzona w celu uniknięcia „wojny rodów” prowadzonej w imię zemsty. Normy prawne nie były jednoznacznie usta- lone i opierały się często na lokalnych zwycza- jach. Można jednak zauważyć silny wpływ ustawodawstwa niemieckiego na obowiązu- jące normy prawne, głównie na ziemiach za- chodnich. Tortury i okrutne wyroki śmierci zostały zniesione przez Sejm RP w 1776 r. Po rozbiorach ziemie zajęte dostały się w obręb regulacji prawnych obowiązujących w Rosji, Austrii i Prusach (Grzywo–Dąbrowski 1948; Tomaszewska, Staśkiewicz 1970). Dzieciobójstwo we współczesnym polskim prawie kar...

Komentarze do: Strona Bolechała Medyczno–sądowe oraz prawne aspekty dzieciobójstwa z analizą wybranych • 0