Interpretacja odczynu tuberkulinowego

Dokument: pdf (195.5 KB)
  • 2 stron
Opublikowany 2016-11-26 16:54:10

Medycyna Praktyczna - portal dla lekarzyInterpretacja odczynu tuberkulinowegoKonsultacja specjalistyInterpretacja odczynu tuberkulinowegoData utworzenia: 03.01.1999 Ostatnia modyfikacja: 08.01.2010 Pobierz PDF Opublikowano w Medycyna Praktyczna Pediatria 1999/04 U 14-letniego chłopca leczonego szpitalnie z powodu zapalenia płuc wykonano w ramach badań diagnostycznych próbę tuberkulinową. Ze względu na dużą średnicę nacieku (14 mm) oraz ostatnią rewakcynację BCG w wieku 6 lat, tj. przed 8 laty (dane z książeczki zdrowia dziecka), po wypisie ze szpitala został skierowany do Poradni Chorób Płuc z podejrzeniem zakażenia prątkiem. Dyskusja W populacji, w której szczepienia BCG są obowiązkowe, interpretacja wyniku próby tuberkulinowej nie jest łatwa (rys.). Szczepienia BCG, które odegrały dużą rolę w zwalczaniu gruźlicy, jednocześnie w dużym stopniu utrudniły korzystanie z próby tuberkulinowej, będącej jedną z metod diagnostycznych gruźlicy wieku rozwojowego.1 W populacji, w której obowiązują okresowe szczepienia BCG, stwierdza się zarówno dodatnie odczyny tuberkulinowe powstałe w wyniku szczepienia - czyli odczyny poszczepienne, jak i dodatnie odczyny, będące wyrazem naturalnego zakażenia prątkiem gruźlicy - czyli odczyny pozakaźne. Różnicowanie tych 2 rodzajów dodatniego odczynu jest niejednokrotnie trudne,2 dlatego dość często w ich interpretacji popełniane są błędy, co może wpływać na niewłaściwe rozpoznanie gruźlicy. Za ujemny odczyn tuberkulinowy (zarówno u dzieci szczepionych BCG, jak i nieszczepionych) uważa się, zgodnie z obowiązującymi w Polsce wytycznymi, naciek o średnicy <6 mm, jeśli wykluczono wszystkie czynniki, które mogą hamować reakcję na tuberkulinę lub wpływać na jej wygaśnięcie. Do czynników tych należą: ciężki stan ogólny dziecka, choroby zakaźne (zwłaszcza odra, ospa, różyczka, zakażenia mykoplazmatyczne), leczenie lekami immunosupresyjnymi i cytostatykami, niedoczynność tarczycy, cukrzyca. W przypadku stwierdzenia jednego z wymienionych czynników, konieczne jest powtórzenie próby za 4-6 tygodni (w innym miejscu na skórze!).3 Za dodatni odczyn tuberkulinowy uważa się naciek o średnicy co najmniej 6 mm.4 U dzieci nieszczepionych BCG (bardzo rzadkie przypadki, w których stwierdza się trwałe przeciwwskazania do szczepienia) każdy odczyn dodatni jest odczynem pozakaźnym.4 Na pewno o przebyciu zakażenia świadczy także konwersja odczynu, czyli jego zmiana z ujemnego na dodatni, pod warunkiem, że odczyn ujemny nie był wywołany przejściową anergią, a obie próby tuberkulinowe zostały prawidłowo wykonane i odczytane (najlepiej przez tę samą pielęgniarkę).5 U dzieci szczepionych BCG odczyn dodatni może być zarówno: odczynem poszczepiennym, jak i odczynem pozakaźnym. W związku z tym każdy dodatni odczyn tuberkulinowy u szczepionego dziecka powinien być bardzo dokładnie przeanalizowany. Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę czas, jaki upłynął od ostatniego szczepienia BCG. Data każdego szczepienia powinna być zanotowana w książeczce zdrowia dziecka, w większości przypadków wpisywane są jednak tylko szczepienia wykonane w okresie noworodkowym. U dzieci starszych należy wówczas korzystać z kart szczepień prowadzonych w Punktach Szczepień Ochronnych. Chociaż przedłuża to znacznie oczekiwanie na interpretację wyniku próby, bez dokładnych danych na temat szczepień prawidłowa ocena odczynu jest niemożliwa. Niekiedy na podstawie obecności blizn po szczepieniach BCG możemy określić przypuszczalny czas ostatniego szczepienia (za prawidłową bliznę, świadczącą o dobrze technicznie przeprowadzonym szczepieniu, a więc i o prawdopodobnie wytworzonej alergii poszczepiennej, uważa się bliznę o wymiarze >3 mm). Jeśli np. u 9-letniego dziecka stwierdzamy 2 blizny, wolno nam przypuszczać, że dziecko otrzymało 1. dawkę szczepionki po urodzeniu, a 2. w 6. rż., czyli przed 3 laty (przy odpowiedniej wielkości blizny, nie było poddane rewakcynacji w 11.-12. mż.). Wiemy jednak, że nie zawsze dochodzi do wytworzenia się blizny i u starszych dzieci z liczbą blizn mniejszą niż wynikałoby to z okresów rewakcynacji, nie można już przeprowadzić podobnego rozumowania. Informacje na temat ostatniego szczepienia są niezbędne do interpretacji wyniku próby tuberkulinowej, na podstawie danych z przeprowadzonych w latach 60. kontrolowanych badań klinicznych, którymi objęto różne grupy wiekowe,Interpretacja odczynu tuberkulinowego http://www.mp.pl/artykuly/?aid=10754&print=1 1 z 2 2013-06-23 23:53 przyjmuje się bowiem, że okres utrzymywania się alergii poszczepiennej po szczepieniu podszczepem brazylijskim BCG - stosowanym w Polsce od 1955 r. - wynosi około 6 lat (obserwacje poczynione przez kilkanaście osta-tnich lat każą przypuszczać, że okres ten jest jednak krótszy i trwa około 4 lat). Wobec powyższego, każdy dodatni odczyn u dziecka, u którego od szczepienia upłynęło co najmniej 6 lat, należy uważać za pozakaźny. Ryzyko pomyłki jest tym mniejsze, im większa jest średnica nacieku, i im dawniej podano ostatn...

Tagi:

Komentarze do: Interpretacja odczynu tuberkulinowego • 0